คำถามที่ลูกค้าถามเราบ่อยที่สุดในการประชุมครั้งแรกคือ “ควรใช้ Odoo ตัวฟรีหรือตัวเสียเงิน” คำตอบสั้น ๆ คือ ขึ้นกับว่าคุณจะเอาเงินไปจ่ายค่าลิขสิทธิ์ หรือเอาไปจ่ายค่าพัฒนา บทความนี้จะช่วยให้คุณตัดสินใจได้จากข้อมูลจริง
ภาพรวมของสองเวอร์ชัน
Odoo Community คือแกนหลักของ Odoo ที่เผยแพร่เป็นโอเพนซอร์สภายใต้ LGPL v3 ใครก็ดาวน์โหลด ติดตั้ง แก้ไข และใช้เชิงพาณิชย์ได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์
Odoo Enterprise คือชุดโมดูลเพิ่มเติมที่ Odoo S.A. พัฒนาและขายแบบสมัครสมาชิกรายผู้ใช้ต่อเดือน โดยต้องติดตั้งทับบนแกน Community อีกที พร้อมสิทธิ์รับบริการอัปเกรดและซัพพอร์ตจากผู้ผลิต
พูดง่าย ๆ คือ Enterprise ไม่ใช่คนละโปรแกรม แต่เป็น Community บวกของเพิ่ม
ฟีเจอร์ที่ต่างกันจริง ๆ
รายการด้านล่างคือส่วนที่ส่งผลกับการทำงานประจำวันของธุรกิจไทยมากที่สุด
| หัวข้อ | Community | Enterprise |
|---|---|---|
| ขาย จัดซื้อ สต๊อก CRM ผลิตพื้นฐาน | มีครบ | มีครบ |
| บัญชีแยกประเภทและใบแจ้งหนี้ | มี | มี |
| กระทบยอดธนาคารอัตโนมัติ / เชื่อมฟีดธนาคาร | ไม่มี | มี |
| งบการเงินสำเร็จรูปและเครื่องมือปิดงบ | จำกัด | มี |
| Odoo Studio (ปรับหน้าจอเองโดยไม่เขียนโค้ด) | ไม่มี | มี |
| แอปมือถือ (iOS / Android) | ไม่มี | มี |
| Helpdesk, Field Service, Sign, Marketing Automation | ไม่มี | มี |
| คุณภาพการผลิต ซ่อมบำรุง PLM | ไม่มี | มี |
| บริการอัปเกรดเวอร์ชันจากผู้ผลิต | ไม่มี | มี |
| ค่าลิขสิทธิ์รายผู้ใช้ | ไม่มี | มี |
ข้อควรรู้เพิ่มเติมคือ ชุมชน OCA (Odoo Community Association) พัฒนาโมดูลฟรีจำนวนมากที่ช่วยเติมช่องว่างฝั่ง Community ได้พอสมควร เช่น รายงานบัญชี การจัดการสินทรัพย์ หรือเครื่องมือนำเข้าข้อมูล แต่คุณภาพและความต่อเนื่องของแต่ละโมดูลไม่เท่ากัน ต้องคัดเลือกและทดสอบเอง
เรื่องต้นทุนที่คนมักคิดผิด
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือ “Community ฟรี แปลว่าถูกกว่า” ซึ่งจริงเฉพาะช่องค่าลิขสิทธิ์เท่านั้น ต้นทุนรวมของโครงการ ERP ประกอบด้วย
- ค่าลิขสิทธิ์หรือค่าสมาชิกรายปี
- ค่าเซิร์ฟเวอร์และการดูแลระบบ
- ค่าที่ปรึกษาและการตั้งค่าระบบ
- ค่าพัฒนาโมดูลเฉพาะธุรกิจ
- ค่าย้ายข้อมูล
- ค่าอบรมผู้ใช้งาน
- ค่าดูแลและอัปเกรดในปีถัดไป
ถ้าคุณเลือก Community แล้วต้องจ้างพัฒนาส่วนที่ Enterprise มีให้อยู่แล้ว เช่น การกระทบยอดธนาคารหรือรายงานงบการเงิน ต้นทุนก้อนนั้นอาจสูงกว่าค่าสมาชิกหลายปีรวมกัน ในทางกลับกัน ถ้าคุณใช้ผู้ใช้จำนวนมากแต่ใช้ฟีเจอร์ไม่ลึก ค่าสมาชิกรายผู้ใช้ก็จะกลายเป็นภาระระยะยาว
เราจึงประเมินให้ลูกค้าเป็นกรณี ๆ ไปโดยดูจากสองตัวเลข คือ จำนวนผู้ใช้จริง และ รายการฟีเจอร์ที่ต้องมีจริง อ่านเรื่องโครงสร้างค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมได้ที่ ค่าใช้จ่ายวางระบบ Odoo ในไทย
เกณฑ์ตัดสินใจแบบใช้ได้จริง
เลือก Community ถ้า
- ทีมของคุณเน้นงานขาย จัดซื้อ และคลังสินค้าเป็นหลัก ส่วนบัญชีใช้สำนักงานบัญชีภายนอก
- คุณมีผู้ใช้จำนวนมาก แต่แต่ละคนใช้ฟังก์ชันไม่ซับซ้อน
- ธุรกิจของคุณมีวิธีทำงานเฉพาะตัวสูง จนต้องพัฒนาเพิ่มอยู่แล้วไม่ว่าจะเลือกเวอร์ชันไหน
- คุณต้องการควบคุมค่าใช้จ่ายรายปีให้คงที่และยอมรับความรับผิดชอบในการดูแลระบบเอง
เลือก Enterprise ถ้า
- คุณต้องการทำบัญชีครบวงจรในระบบเดียวและปิดงบเองภายในบริษัท
- ต้องการแอปมือถือให้เซลล์หรือช่างใช้หน้างาน
- ต้องใช้ Helpdesk, Field Service หรือ Quality/Maintenance ในการผลิต
- อยากให้ผู้ใช้ปรับฟอร์มและฟิลด์เองได้ผ่าน Studio โดยไม่ต้องเรียกนักพัฒนาทุกครั้ง
- ให้ความสำคัญกับการอัปเกรดเวอร์ชันอย่างเป็นทางการทุกปี
แล้ว OneBiz ERP อยู่ตรงไหน
สิ่งที่ทั้งสองเวอร์ชันไม่ได้ให้มาเหมือนกันคือ ความพร้อมสำหรับกฎหมายและภาษีไทย ไม่ว่าจะ Community หรือ Enterprise คุณก็ยังต้องตั้งค่าผังบัญชีไทย ปรับใบกำกับภาษีให้ตรงประกาศกรมสรรพากร และทำระบบภาษีหัก ณ ที่จ่ายพร้อมหนังสือรับรอง 50 ทวิ เพิ่มเอง
เราจึงพัฒนา OneBiz ERP ขึ้นบนฐาน Odoo โดยเติมส่วนไทยเหล่านี้ไว้ให้แล้ว ทำให้ลูกค้าไม่ต้องเสียเวลาหลายสัปดาห์กับงานพื้นฐานซ้ำ ๆ และเอาเวลาไปโฟกัสกับกระบวนการเฉพาะของธุรกิจแทน
สรุป
อย่าเลือกจากคำว่า “ฟรี” หรือ “แพง” แต่ให้เลือกจากงานที่ต้องทำจริง วิธีที่เร็วที่สุดคือทำรายการฟีเจอร์ที่ขาดไม่ได้ออกมา แล้วเช็กว่าอันไหนอยู่ฝั่ง Enterprise บ้าง จากนั้นค่อยเทียบราคาการพัฒนาเพิ่มกับค่าสมาชิก
ถ้าอยากให้เราช่วยทำตารางเปรียบเทียบตามบริบทธุรกิจคุณโดยเฉพาะ ทักมาคุยกันได้ ใช้เวลาประมาณหนึ่งชั่วโมงก็เห็นภาพแล้ว
คำถามที่พบบ่อย
Odoo Community ใช้ทำบัญชีบริษัทได้ไหม?
ได้ในระดับหนึ่ง Community มีบัญชีแยกประเภท ใบแจ้งหนี้ และภาษีพื้นฐาน แต่ฟีเจอร์อย่างการกระทบยอดธนาคารอัตโนมัติ งบการเงินสำเร็จรูป และเครื่องมือปิดงบขั้นสูงอยู่ใน Enterprise หากใช้ Community ต้องเสริมด้วยโมดูลจาก OCA หรือพัฒนาเพิ่ม
เปลี่ยนจาก Community เป็น Enterprise ทีหลังได้ไหม?
ได้ครับ ข้อมูลใช้โครงสร้างเดียวกัน การเปลี่ยนทำได้โดยติดตั้งชุดโมดูล Enterprise ทับ แต่ต้องตรวจสอบว่าโมดูลที่พัฒนาเพิ่มไว้ไม่ชนกับฟีเจอร์ Enterprise และควรทดสอบบนระบบสำเนาก่อนเสมอ
ใช้ Community แล้วผิดกฎหมายไหม?
ไม่ผิดครับ Odoo Community เผยแพร่ภายใต้ LGPL v3 ซึ่งอนุญาตให้ใช้ในเชิงพาณิชย์ได้ ข้อควรระวังคืออย่านำโค้ดฝั่ง Enterprise มาใช้โดยไม่มีสัญญาสมาชิก เพราะส่วนนั้นเป็นซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์